آهنگسازی و تنظیم

اولین اثر مشترک واروژان و بابک بیات

 

همکاری اولیه  بابک بیات و واروژان در سال 1351 و با ساخت موسیقی فیلم غریبه آغاز شد به این ترتیب در عنوان بندی این فیلم نام بابک بیات به عنوان آهنگساز و نام واروژان به عنوان تنظیم کننده ذکر شده است ،هر چند که در در اغلب موسیقی فیلم ها آهنگسازی و تنظیم موسیقی متن فیلم از یکدیگر جدا نیستند و معمولا هر دو موضوع را یک نفر انجام می دهد اما می‌توان حدس زد که این بخش بندی بر مبنای سهم مشخص این دو در ساخت ترانه “ای خدا حرفی بزن” به عنوان ترانه متن فیلم صورت گرفته است

 ملودی و تنظیم ،تم و بسط و گسترش

  اگر ملودی و تنظیم را دو مولفه اصلی موسیقی یک ترانه بدانیم، کاربرد این دو جزو همان معنای قبلی در مورد مولفه های یک موسیقی منشاء سوء تفاهم های بسیاری در تحلیل و بررسی کیفیت و یا سهم دهی به خالقان موسیقی فیلم خواهد شد در حالی که در مورد موسیقی فیلم به کارگیری دو عبارت”موتیف” یا “تم” و بسط و گسترش تم دقیق تر و کامل تر می نماید.

 موتیف یک ایده ملودیک است که به واسطه تکنیک های آهنگسازی بسط و گسترش پیدا می‌کند و در برابر آن ملودی ترانه به دلیل وابستگی به کلام از هم پیوستن چند جمله موسیقی یا فراز تشکیل می شود .

در واقع هر یک از جملات خود آغاز و پایان مشخص و نقطه گذاری شده‌ای دارد در واقع نقطه عزیمت یک موسیقی فیلم را اولیه آن بدانیم وظیفه اصلی سازنده یک موسیقی متن بسط و گسترش این موتیف ها در لحظات مختلف فیلم بر مبنای سرعت اجرا انتخاب سازها و تنظیم ارکستر است اما مشخص نیست که کار بابک بیات در ساخت موسیقی فیلم غریبه در محدوده ساخت موتیف یا تمام آن باقیمانده است یا اینکه تیم اولیه‌اش را بر مبنای لحظات مختلف فیلم بسط و گسترش داده است و سپس بازآرایی و اجرای آنها را به باری جان سپرده است.

 

بابک بیات آهنگساز

بابک بیات:

اولین بار واروژان جرأت و اشتیاق تنظیم و ساخت موسیقی فیلم را در من به وجود آورد من ترانه ای “ای خدا حرفی بزن” را برای فیلم غریبه ساخته بودم که ملودی خوبی داشت در آن سال‌ها برای فیلم ها ترانه می ساختند و برای بقیه فیلم موسیقی خارجی انتخاب می‌کردند.

قرار بود موسیقی غریبه روبیک منصوری انتخاب کند این ترانه را شنید و گفت از قبل و بعد این ترانه موسیقی خارجی بیاید خوب است بر اساس ملودی آن برای این فیلم موسیقی بسازیم و قرار شد این کار را با روحانی انجام دهد ایران به خاطر مشغله زیاد نپذیرفت و به من پیشنهاد کرد که خودم این کار را انجام دهم اما من هنوز جرات چنین کاری را نداشتم اگر چه دست آخر این بار ایشان بود که برای غریبه موسیقی نوشت و تنظیم کرد اما این پلنگ را به من زد که من هم می‌توانم چنین کاری را انجام دهد قوت قلب واروژان به من داد شروع فعالیت من در زمینه تنظیم موسیقی فیلم شد و اینجا بود که با کمک واروژان توانستم در زندگی هنری چند پله بالاتر از آنچه که بودم بایستم

و در جایی دیگر بابک بیات در مورد کیفیت این همکاری و یادگیری از این چنین می گوید:

کنار واروژان می‌نشستم بارون آن طرف میز و من این طرف میز آنقدر سواد داشت که بدون اینکه ساز بزند می رفت من آکورد ها را نداشتم آب پرتقال نوشتم و روز بعد طبق آن آکوردها رفتم شده در استودیوی ضبط کردیم آقای واروژان چون سواد جلوتر از فیلم داشت ۱۲۹ خیلی زیبا برای موسیقی فیلم نوشته بود کننده آمد اما راضی نبود خیلی ناراحت شد و نوازنده ها را هم دادم و از بار خواستم که دوباره بنویسد که آمد دوباره بنویسد به من گفت تو خودت هم بیا بنویسم من نشستم با تو نوشتم تیم‌هایی که من خودم روی ملودی خود ساخته بودم و با روشن ساخته بود همش توی فیلم نشست و قالب فیلم شده این طور شد که من هم شد موسیقی متن ساز به اتفاق واروژان

 

برگرفته از کتاب ارزشمند “واروژان” تالیف حسین عصاران